|
|
 |
 |
|
|
३ आरण्यकपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
3.182. अध्यायः 182
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
युधिष्ठिराजगरयोः संवादः ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text
वैशम्पायन उवाच। 3-182-0x(2337)(22911)
युधिष्ठिरस्तमासाद्य सर्पभोगेन वेष्टितम्।
दयितं भ्रातरं धीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ 3-182-1(22912)
कुन्तीमातः कथमिमामापदं त्वमवाप्तवान्।
कश्चायं पर्वताभोगप्रतिमः पन्नगोत्तमः ॥ 3-182-2(22913)
स धर्मराजमालक्ष्य भ्राता भ्रतरमग्रजम्।
कथयामास तत्सर्वं ग्रहणादिविचेष्टितम् ॥ 3-182-3(22914)
[अयमार्य महासत्वो भक्षार्थं मां गृहीतवान्।
नहुषो नाम राजर्षिः प्राणवानिव संस्थितः ॥ 3-182-4(22915)
युधिष्ठिर उवाच। 3-182-5x(2338)
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः।
वयमाहारमन्यं ते दास्यामः क्षुन्निवारणम् ॥ 3-182-5(22916)
सर्प उवाच। 3-182-6x(2339)
मुच्यतामयमायुष्मन्भ्राता मेऽमितविक्रमः।
गम्यतां नेह स्थातव्यं श्वो भवानपि मे भवेत् ॥ 3-182-6(22917)
व्रतमेतन्महाबाहो विषयं मम यो ब्रजेत्।
स म भक्षो भवेत्तात त्वं चापि विषये मम ॥ 3-182-7(22918)
चिरेणाद्य मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यमभिकाङ्क्षये ॥] 3-182-8(22919)
युधिष्ठिर उवाच। 3-182-9x(2340)
देवो वा यदि वा दैत्य उरगो वा भवान्यदि।
सत्यं सर्प वचो ब्रूहि पृच्छति त्वां युधिष्ठिरः ॥ 3-182-9(22920)
किमर्थं च त्वया ग्रस्तो भीमसेनो भुजंगम।
किमाहृत्यविदित्वा वा प्रीतिस्ते स्याद्भुजंगम।
किमाहारं प्रयच्छामि कथं मुञ्चेद्भवानिमम् ॥ 3-182-10(22921)
सर्प उवाच। 3-182-11x(2341)
नहुषो नाम राजाऽहमासं पूर्वस्तवानघ।
प्रथितः पञ्चमः सोमादायोः पुत्रो नराधिप ॥ 3-182-11(22922)
क्रतुभिस्तपसा चैवस्वाध्यायेन दमेन च।
त्रैलोक्यैश्वर्यमव्यग्रं प्राप्तोऽहंविकर्मेण च ॥ 3-182-12(22923)
तदैश्वर्यं समासाद्य दर्पो मामगमत्तदा।
सहस्रं हि द्विजातीनामुवाह शिविकां मम ॥ 3-182-13(22924)
ऐश्वर्यमदमत्तोऽहमवमत्य ततो द्विजान्।
इमामगस्त्येन दशामानीत इतिमे स्मृतिः ॥ 3-182-14(22925)
न तु मामजहात्प्रज्ञा यावदन्वेति पाण्डवः।
तस्यैवानुग्रहाद्राजन्नगस्त्यस्य महात्मनः ॥ 3-182-15(22926)
षष्ठे काले मयाऽऽहारः प्राप्तोऽयमनुजस्तव।
नाहमेनं विमोक्ष्यामि न चान्यदपि कामये ॥ 3-182-16(22927)
प्रश्नानुच्चारितानद्य वायहरिष्यसि चेन्मम।
तथापश्चाद्विमोक्ष्यामि भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ 3-182-17(22928)
युधिष्ठिर उवाच। 3-182-18x(2342)
ब्रूहि सर्प यथाकामं प्रतिवक्ष्यामि ते वचः।
अपि चच्छक्नुयां प्रीतिमाहर्तुं ते भुजङ्गम् ॥ 3-182-18(22929)
वेद्यंच ब्राह्मणेनेह तद्भवान्वेत्ति केवलम्।
सर्पराज ततः श्रुत्वा प्रतिवक्ष्यामि ते वचः ॥ 3-182-19(22930)
सर्प उवाच। 3-182-20x(2343)
ब्राह्मणः को भवेद्राजन्वेद्यं किंच युधिष्ठिर।
ब्रवीह्यतिमतिं त्वां हि वाक्यैरनिमिनोमि ते ॥ 3-182-20(22931)
युधिष्ठिर उवाच। 3-182-21x(2344)
सत्यं दानं क्षमा शीलमानृशंस्यं तपो घृणा।
दृश्यन्ते यत्रनागेन्द्रस ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ 3-182-21(22932)
वेद्यं सर्प परं ब्र्हम निर्दुःखमसुखं च यत्।
यत्रगत्वा न शोचन्ति भवतः किं विवक्षितं ॥ 3-182-22(22933)
सर्प उवाच। 3-182-23x(2345)
चातुर्वर्ण्यं प्रमाणं च सत्यं च ब्रह्म चैव हि।
आनृशंस्यमहिंसा च घृणा चैव युधिष्ठिर ॥ 3-182-23(22934)
वेद्यं यच्चात्र निर्दुःखमसुखं च नराधिप।
ताभ्यां हीनं पदं चान्यन्न तदस्तीति लक्षये ॥ 3-182-24(22935)
युधिष्ठिर उवाच। 3-182-25x(2346)
शूद्रे तु यद्भवेल्लक्ष्म द्विजे तच्च न विद्यते।
न वै शूद्रो भवेच्छूद्रो ब्राह्मणो न च ब्राह्मणः ॥ 3-182-25(22936)
यत्रैतल्लक्ष्यते सर्प वृत्तं स ब्राह्मणः स्मृतः।
तत्रैतन्न वेत्सर्प तं शूद्रमिति निर्दिशेत् ॥ 3-182-26(22937)
यत्पुनर्भवता प्रोक्तं न वेद्यं विद्यतेति च।
ताभ्यां हीनमतोऽन्यत्र पदं नास्तीति चेदपि ॥ 3-182-27(22938)
एवमेतन्मतं सर्प ताभ्यां हीनं तु विद्यते।
यथा शीतोष्णयोर्मध्ये भवेन्नोष्णं न शीतता ॥ 3-182-28(22939)
एवं वै सुखदुःखाभ्यां हीनमस्ति पदं क्वचित्।
एषा मम मतिः सर्प यथा वा मन्यते भवान् ॥ 3-182-29(22940)
सर्प उवाच। 3-182-30x(2347)
यदि ते वृत्ततो राजन्ब्राह्मणः प्रसमीक्षितः।
वृथा जातिस्तदायुष्मन्कृतिर्यावन्न विद्यते ॥ 3-182-30(22941)
युधिष्ठिर उवाच। 3-182-31x(2348)
जातिरत्रमहासर्प मनुष्यत्वे महामते।
संकरात्सर्ववर्णानां दुष्परीक्ष्येति मे मतिः ॥ 3-182-31(22942)
सर्वे सर्वास्वपत्यानि जनयन्ति यदा नराः।
वाङ्मैथुनमथो जन्म मरणं च समं नृणाम् ॥ 3-182-32(22943)
इदमार्षं प्रमाणं च ये यजामह इत्यपि।
तस्माच्छीलं प्रधानेष्टं विदुर्ये तत्त्वदर्शिनः ॥ 3-182-33(22944)
प्राङ्गाभिवर्धनात्पुंसो जातकर्म विधीयते।
`तथोपनयनं प्रोक्तं द्विजातीनां यथाक्रमम्'।
तत्रास्य माता सावित्री पिता त्वाचार्य उच्यते ॥ 3-182-34(22945)
वृत्त्या शूद्रसमो ह्येष यावद्वेदेन जायते।
तस्मिन्नेवं मतिद्वैधे मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ 3-182-35(22946)
कृतकृत्याः सर्ववर्णा यदि वृत्तं न पश्यति।
संकरस्त्वत्र नागेन्द्र बलवान्प्रसमीक्षितः ॥ 3-182-36(22947)
यत्रेदानीं महासर्प संस्कृतं वृत्तमिष्यते।
तं ब्राह्मणमहं पूर्वमुक्तवान्भुजगोत्तम ॥ 3-182-37(22948)
सर्प उवाच। 3-182-38x(2349)
श्रुतं विदितवेद्यस्य तव वाक्यं युधिष्ठिर।
भक्षयेयमहं कस्माद्भ्रातरं ते वृकोदरम् ॥ 3-182-38(22949)
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि आजगरपर्वणि द्व्यशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ 182 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-182-4 प्राणवान्वायुभक्षः सर्पइव नतु सर्पः ॥ 3-182-28 ताभ्यां हीनं न विद्यते इति झ. पाठः ॥ 3-182-29 हीनं नास्ति पदं क्वचित् इति झ. पाठः ॥ 3-182-33 प्रधानं तदिष्टं चेति कर्मधारयः ॥ 3-182-34 नाभिवर्धनान्नालच्छेदनात् ॥ 3-182-36 यदि वृत्तं न विद्यते इति झ. पाठः। यदि वृत्तं न नश्ति इति ख. पाठः। यदि वृत्तं न दूष्यते इति ध. पाठः ॥

|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|